Batler Džudit (Judith Butler, 1956- )

Batlerova studira filozofiju i doktorira sa tezom: Subject of Desire - Hegelian Reflections in 20th Century France (1987). Danas je profesorka za retoriku i komparativistiku na Univerzitetu Kalifornija u Berkliju.

Osnovno polazište Butlerove studije Nevolja s rodom (Gender Trouble, 1990) nakon koje je postala međunarodno poznata, jeste preispitivanje kategorije "žene" kao feminističkog subjekta kao i razlikovanja između biološkog roda (pol) i kulturnog roda (rod, džender). Oslanjanjem na radove M. Fukoa, Ž. Lakana, J. Kristeve i M. Vitig, Batler tvrdi da je "feministički subjekt" produkt istih vladajućih struktura koje taj subjekt identifikuje kao patrijarhalne i protiv kojih se bori. Ovo je vodi ka kritici kategorije identiteta koji se stvara u kulturološkim diskursima i naturalizuje, i ka stanovištu da osnovna premisa buduće feminističke politike mora biti uvid u konstruisanost i promenjivost identiteta. Batler dalje izlaže da je biološki pol dostupan uvek samo preko kulturnih simbolizacija; rod organizuje inteligibilitet tela. Otuda Batlerova postavlja pitanje da li predstava o jednoj biološkoj fundiranoj razlici između muških i ženskih tela nije jedna naknadna fikcija, koja stabilizuje rodno pripisivanje. Kulturno inteligibilni rodni identiteti počivaju na naturalizovanom kauzalitetu između pola, roda i želje i treba ih opisati kao produkte "heteroseksualne matrice" i incest-tabua. "Biće" muškarca i žene jeste za Batlerovu posledica jedne nikad završene serije performativnih činova i stilizovanja tela, koje pak nije učvršćeno u jednoj pred-diskursivnoj i pred-kulturnoj "prirodi". U svojoj imitaciji rodnih identiteta butch/femme lezbejke ili transvestiti npr., razotkrivaju konstruktivni karakter, odnosno "performativnost" identiteta.

U Telima koja nešto znače (1993) ona pobliže određuje ovaj pojam performativnosti koji je u recepciji Nevolje s rodom bio često pogrešno shvaćen kao performans ili teatar. Pod per­formativnošću ona ne podrazumeva jedan svestan čin, nego uči­nak diskursa o rodu koji se iskazuje u nezavršenom i neintencionalnom ponavljanju ili reinsceniranju normi i koji na taj način stvara identitete. U njenom čitanju Platona, Frojda i Lakana kao i savremenih filmova i književnih tekstova, Batler raspravlja o tome kako se kroz rodni i rasni diskurs producira materijalnost tela.

Njeni noviji radovi duguju više političkoj filozofiji, i već od Nevolje s rodom ona zapravo traga za implicitnim pitanjem odnosa između moći i subjektivnosti. U daljem razvijaju teorije govornih činova J. L. Ostina (Austin), Batler se koncentriše u Govoru izazivanja (Excitable Speech, 1997) na načine delovanja jezičke performativnosti u političkom i sudskom diskursu i raspravlja, između ostalog, o rasističkom jeziku kao i o zabrani govora o homoseksualnosti u američkoj vojsci. U The Psychic Life of Power: Theories in Subjection (1997) razvija u kritičkom iščitavanju Ničea, Hegela, Frojda, Fukoa i L. Altisera (Althusser) teoriju stvaranja subjekta koja obraća pažnju na kompleksna međusobna dejstva društvene moći i subjektivne psihe. U diskusiji sa politikologom E. Lakloom (Laclau) raspravlja o problemu nove definicije političkog diskursa nakon okončanja hladnog rata.  

Prema: Metzler Lexicon Literatur-und Kulturtheorie, 2001.